Vebinar Građanska nauka kao most između istraživača i društva održan je 24. februara 2026. godine. Snimak vebinara možete pogledatu ovde.
Program je obuhvatao tri izlaganja koja osvetljavaju različite pristupe i potencijale građanske nauke:
Građanska nauka i akademske biblioteke u podršci istraživanjima
dr Aleksandra Trtovac i dr Nataša Dakić (Univerzitetska biblioteka „Svetozar Marković“, Beograd)
U okviru prezentacije objašnjeni su pojam i uloga građanske nauke, mesto građanske nauke u otvorenoj nauci, kao i Evropska asocijacija građanske nauke (ECSA). Dat je osvrt na učešće Univerzitetske biblioteke u projektu CeOS_SE i predstaviće se Roadmap koji je u okviru projekta izrađen. Ukazano je na aktivne svetske platforme za građansku nauku, kao i na aktivnosti na polju obrazovanja bibliotekara u akademskim i javnim bibliotekama u Srbiji o konceptu građanske nauke i saradnji između istraživača i građana.
Opasulji se: metodološki potencijal građanske nauke u populaciono-genetičkim istraživanjima
dr Mirko Đorđević (Institut za biološka istraživanja „Siniša Stanković“, Beograd)
Dok se u populaciono-genetičkim istraživanjima suočavamo sa potrebom za velikim brojem uzoraka sa širokih geografskih prostora, građanska nauka se nameće ne samo kao alat za povećanje naučne pismenosti građana, već i kao moćna istraživačka metodologija. Tokom izlaganja bilo je reči o projektu građanske nauke Opasulji se i tome kako uključivanje volontera u prikupljanje biološkog materijala omogućava mapiranje genetičke raznovrsnosti biljke pasulj i insekta koji se njome hrani – pasuljevog žiška, na nivoima koji su ranije bili logistički i finansijski teško dostižni. Posebna pažnja posvećena je motivisanju javnosti da doprinese naučnom procesu kroz angažovano prikupljanje uzoraka.
HEROINE: potencijal građanskih naučnih istraživanja u društvenim i humanističkim naukama
dr Ivan Đorđević (Etnografski institut SANU, beograd)
U izlaganju je razmotren značaj uključivanja građana u istraživanja u društvenim i humanističkim naukama na primeru projekta Nasleđe emancipacije: Osnaživanje Romkinja kroz izgradnju mreža solidarnosti (HEROINE). Polazeći od pretpostavke da je proizvodnja društvenog znanja neraskidivo povezana sa iskustvima i praksama samih aktera, u izlaganju se analizira potencijal građanske nauke da proširi epistemološke i metodološke okvire savremenih istraživanja. Poseban fokus stavljen je na razvoj i primenu participativne metodologije mapiranja zajednice (community mapping), koja je omogućila artikulaciju retko vidljivih narativa Romkinja i doprinela demokratizaciji procesa proizvodnje znanja. Na kraju, ističe se da je projekat HEROINE dobitnik Nagrade EU za građansku nauku (Grand Prize) za 2025. godinu, izabran među više od 400 projekata sa znatno većim finansijskim i institucionalnim resursima, što potvrđuje relevantnost građanske nauke, ali i humanistike u savremenom istraživačkom kontekstu u Srbiji.